1 lipca urodziła się Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia. Jest większa od stolicy kraju. Na razie słychać zachwyty nad kołyską. Kiedy coś z niej wyrośnie?

Górnośląski Związek Metropolitalny istnieje od 8 czerwca 2007 roku. Skupia 10 miast Górnego Śląska (Bytom, Chorzów, Gliwice, Katowice, Mysłowice, Piekary Śląskie, Siemianowice Śląskie, Świętochłowice, Tychy, Zabrze) oraz 2 miasta Zagłebia Dąbrowskiego (Dabrowa Górnicza, Sosnowiec). Przez dziesięć lat swego istnienia nie dorobił się nawet porządnej strony internetowej. Nie potrafił wprowadzić w regionie wspólnego biletu na autobus, tramwaj i pociąg.

GZM w rozwinięciu skrzydeł bardzo przeszkadzał brak odpowiednich przepisów. Wreszcie w marcu br. Sejm uchwalił ustawę „o związku metropolitalnym w województwie śląskim”. 29 czerwca premier Beata Szydło podpisała wynikające z niej rozporządzenie o utworzeniu „Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii”. Dla obecnych władz GZM to dobra informacja, nie muszą nawet zmieniać adresu swej strony…

Ale żarty na bok. Nowa metropolia obejmuje 13 miast na prawach powiatu (Bytom, Chorzów, Dąbrowa Górnicza, Gliwice, Katowice, Mysłowice, Piekary Śląskie, Ruda Śląska, Siemianowice Śląskie, Sosnowiec, Świętochłowice, Tychy, Zabrze), 13 miast (Będzin, Bieruń, Czeladź, Imielin, Knurów, Lędziny, Łaziska Górne, Mikołów, Pyskowice, Radzionków, Sławków, Tarnowskie Góry, Wojkowice) oraz 15 gmin (Bobrowniki, Bojszowy, Chełm Śląski, Gierałtowice, Kobiór, Mierzęcice, Ożarowice, Pilchowice, Psary, Rudziniec, Siewierz, Sośnicowice, Świerklaniec, Wyry, Zbrosławice). Razem 41 jednostek samorządu terytorialnego. To połowa mieszkańców naszego województwa!

Po co metropolia?

Zdecydowana większość mieszkańców regionu nie zauważyła dotąd powstania metropolii. Wiekszość niespecjalnie się tym emocjonuje. Zabrakło skutecznej i atrakcyjnej kampanii informacyjnej. Nawet na stronie GZM publikowano informacje tak porywające jak przeciąg w piwnicy.

W konsultacjach społecznych za metropolią wypowiedziało się aż 92 proc. mieszkańców regionu. Tyle tylko, że wzięło w nich udział niespełna 12,5 tys. osób spośród 2,3 miliona zamieszkujących nasz region. Głosowania w „budżetach obywatelskich” w miastach cieszą się znacznie większym zainteresowaniem!

O nowej metropolii wypada mówić tylko z zachwytem. Ale my mamy gdzieś polityczną poprawność i mówimy prosto w oczy. Tak – metropolia jest nam potrzebna i może przynieść nam wszystkim korzyści! Może poprawić jakość naszego życia. To zależy jednak od tego, kto się weźmie za zarządzanie metropolią. Jakie koncepcje i strategie będą realizowane.

Sny o potędze?

Górnośląsko – Zagłębiowska Metropolia to ok. 2,3 miliona ludzi mieszkających na obszarze ok. 2,3 tys. km2. Działa tutaj ok. 200 tys. firm, wytwarzających ok. 8 proc. PKB naszego kraju. W zasięgu są 3 lotniska: Pyrzowice, Balice, Ostrava. Więcej info na stronie Metropolia w statystyce.

Zgodnie z ustawą, związek metropolitalny może zająć się rozwojem społecznym i gospodarczym metropolii, jej ładem przestrzennym. Może m.in. integrować i rozwijać publiczny transport, w tym także drogowy, kolejowy, szynowy. Może wpływać na przebieg dróg krajowych i wojewódzkich. Może także promować metropolię, a także zajmować sie innymi sprawami zlecanymi przez gminy. Generalnie ma zająć się sprawami ponadlokalnymi.

Już na początku widać oczywiste korzyści. GZM dostanie w pierwszym roku 0,2 proc., a od 2018 – 5 proc. wpływów z podatku PIT. Szacuje się, że będzie to kwota ok. 260-280 mln zł. Do tego dojdą składki gmin. Te kwoty wykorzystane jako tzw. wkład własny w projektach unijnych mogą zaowocować kolejnymi pieniędzmi przeznaczanymi na rozwój regionu. Entuzjaści metropolii twierdzą, że GZM umożliwi hurtowy, a zatem tańszy zakup energii elektrycznej dla gmin. To akurat można robić już teraz, choć rzeczywiście mniejsze gminy mogły mieć problem z takimi zakupami.

Najpierw trzeba się zorganizować!

Górnośląsko – Zagłębiowska Metropolia rozpocznie swą działalność od stycznia 2018 roku. Wcześniej musi się zorganizować. Pełnomocnikiem rządu do tworzenia metropolii został obecny prezydent Katowic Marcin Krupa. Stolicą metropolii będą Katowice. Siedzibą władz prawdopodobnie będzie poprzedni budynek Muzeum Śląskiego (nieopodal rynku).

Władzę w GZM sprawować będzie jego zgromadzenie, czyli przedstawiciele każdej z gmin. Pierwsze posiedzenie zaplanowano na koniec sierpnia. Być może już wtedy uchwalony zostanie statut GZM oraz wybrany pięcioosobowy zarząd. Ma nim kierować przewodniczący, będący kimś w rodzaju superprezydenta metropolii.

Jerzy Ziętek czy Jaś Fasola?

Kto nim zostanie? Karty rozdają prezydenci najważniejszych miast: Katowic, Sosnowca, Gliwic, Zabrza i Tychów. Bez ich poparcia żaden kandydat nie ma szans. Potrzebny nam jest nowy Jerzy Zietek, Michał Grażyński, Konstanty Wolny czy Wojciech Korfanty. Niestety, na razie nie widać żadnego wybitnego kandydata, wizjonera.

Wśród wtajemniczonych krążą obecnie nazwiska trzech osób do zarządu metropoli. Mieszkańcom regionu niewiele one powiedzą. Skarbnikiem prawdopodbnie zostanie Danuta Kamińska, obecna skarbnik Katowic, przewodnicząca komisji skarbników Unii Metropolii Polskich. Być może ekonomista Krzysztof Zamasz (Tauron Polska Energia, ENEA).

W zarządzie metropolii baaaardzo chciałby się znaleźć Kazimierz Karolczak, obecny członek zarządu województwa. Jedyny z tej trójki, który ma skromniutki biogram w Wikipedii. Sierota po SLD, współinicjator kanapowych ugrupowań postkomunistów po liftingu. Czy to są wizjonerzy na miarę potrzeb regionu?

Problemy do rozwiązania

Ale może jednak coś pożytecznego zrobią? Od nowego związku metropolitalnego my, mieszkańcy regionu, mamy prawo domagać się rozwiązania kilku istotnych problemów:

  • Po pierwsze – wspólny, jeden regionalny bilet na pociąg, autobus i tramwaj! Tego problemu przez 10 lat swego istnienia nie potrafił rozwiązać „stary” GZM. Niby mamy KZK GOP, niby są samorządowe przecież Koleje Śląskie – a problem wciąż przerasta regionalnych „wizjonerów”.
  • Po drugie – oddanie centrów miast mieszkańcom! Przestrzeń zawłaszczoną przez samochody trzeba oddać zwykłym ludziom. Dosyć przeciskania się na chodnikach pomiędzy pojazdami tarasującymi przejście przechodniom! Miasta dla mieszkańców!
  • Po trzecie – nowa koncepcja transportu publicznego! Najwyższy czas tak zorganizować transport publiczny w regionie, aby z każdego najdalszego zakątka dojechać do wszystkich istotnych punktów najwyżej w godzinę! Oczywiście posługując się jednym biletem. Koleje Śląskie trzeba przekształcić w nowoczesną kolej metropolitalną.
  • Po czwarte – spójna sieć wypozyczalni rowerów wraz ze ścieżkami rowerowymi. Akurat w tej sprawie jest nadzieja na pożyteczne zmiany. GZM opracował już wcześniej koncepcję GZM BIKE dla 13 miast. Trzeba ją tylko zaktualizować i zacząć wdrażać! Pieniądze można wziąć z funduszy unijnych.
  • Po piąte – mądra, zintegrowana polityka przestrzenna. Mamy w regionie całkiem niezłą infrastrukturę, ale dość chaotycznie zorganizowaną. Trzeba uporządkować siatkę obiektów edukacyjnych, zdrowotnych, kulturalnych, sportowych. Lepiej przeznaczyć większe pieniądze na świetne placówki, do których można szybko dojechać z każdego miejsca – niż utrzymywać dziesiątki mizernych obiektów w tragicznym stanie.
  • Po szóste – dobra promocja! Wbrew stereotypom mamy w regionie unikalne atrakcje kulturalne, przyrodnicze, turystyczne. Mamy dobre warunki dla inwestorów i rozwijania biznesu na ponadregionalną skalę. Omineły nas mistrzostwa Europy (2012), nie mieliśmy u siebie Europejskiej Stolicy Kultury (2016). Ale dopiero powstająca metropolia była już argumentem za przyznaniem Katowicom organizacji szczytu klimatycznego ONZ w 2018 roku (COP24).

Czas pokaże, co nam da metropolia. Czy zbudujemy centrum społeczno – kulturowo – gospodarcze odpowiadające wyzwaniom cywilizacyjnym? Czy nadal będziemy mieszkać w nieco już siermiężnej śląskiej konubacji. Czy będzie nam się tutaj żyło coraz lepiej, czy też będziemy musieli się wstydzić, że mieszkamy w województwie śląskim…

Ryszard M. Zając

Śląsko-zagłębiowski związek metropolitalny tworzą: Będzin, Bieruń, Bobrowniki, Bojszowy, Bytom, Chełm Śląski, Chorzów, Czeladź, Dąbrowa Górnicza, Gierałtowice, Gliwice, Imielin, Katowice, Kobiór, Knurów, Lędziny, Łaziska Górne, Mierzęcice, Mikołów, Mysłowice, Ożarowice, Piekary Śląskie, Pilchowice, Psary, Pyskowice, Radzionków, Ruda Śląska, Rudziniec, Siemianowice Śląskie, Siewierz, Sławków, Sosnowiec, Sośnicowice, Świerklaniec, Świętochłowice, Tarnowskie Góry, Tychy, Wojkowice, Wyry, Zabrze i Zbrosławice.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *